Kadar Zakat Fitrah Untuk Si Mati: Ikut Kadar Negeri Mana?

Apabila zakat fitrah si mati perlu diuruskan oleh waris, satu persoalan yang sering timbul ialah: kadar zakat fitrah perlu ikut negeri mana?

Adakah perlu menggunakan kadar negeri tempat si mati tinggal? Atau kadar negeri tempat waris yang membuat pembayaran? Bagaimana pula jika si mati bekerja di negeri lain atau tinggal berjauhan daripada keluarga?

Persoalan ini penting kerana kadar zakat fitrah di Malaysia ditetapkan oleh pihak berkuasa agama negeri dan kadar tersebut boleh berbeza mengikut negeri serta tahun.

1. Kadar Zakat Fitrah Tidak Sama Di Semua Negeri

Di Malaysia, kadar zakat fitrah tidak ditetapkan pada satu jumlah yang sama untuk seluruh negara.

Pihak berkuasa agama negeri akan menetapkan kadar berdasarkan nilai makanan asasi, khususnya beras, serta kaedah penetapan yang diterima pakai di negeri tersebut.

Sebab itu kadar yang digunakan di Selangor mungkin berbeza daripada kadar di Kedah, Kelantan, Johor, Perak atau negeri-negeri lain.

2. Kenapa Kadar Mengikut Negeri?

Asas zakat fitrah ialah satu gantang makanan asasi. Di Malaysia, nilai tersebut diterjemahkan kepada nilai wang berdasarkan penetapan pihak berkuasa agama negeri.

Mufti Wilayah Persekutuan menjelaskan bahawa penentuan nilai zakat fitrah mengambil kira harga makanan asasi setempat dan keputusan pihak berkuasa agama negeri.

Oleh sebab harga dan kaedah penetapan boleh berbeza, jumlah bayaran juga boleh berbeza antara negeri.

3. Untuk Si Mati, Perlu Tengok Negeri Mana?

Untuk kes si mati, jangan terus menganggap bahawa kadar yang digunakan mestilah kadar negeri tempat waris tinggal sekarang.

Perkara yang perlu dilihat ialah keadaan si mati pada waktu kewajipan zakat fitrah berlaku, termasuk di mana si mati berada pada ketika tersebut.

Ini penting kerana penentuan tempat pembayaran zakat fitrah mempunyai kaitan dengan lokasi seseorang ketika masuk waktu wajib.

4. Bagaimana Jika Si Mati Tinggal Di Selangor?

Contohnya, si mati menetap di Selangor dan berada di Selangor ketika masuk waktu wajib zakat fitrah.

Dalam keadaan seperti ini, waris tidak sepatutnya memilih kadar negeri lain hanya kerana waris yang menguruskan pembayaran kini tinggal di negeri berbeza.

Rujukan utama hendaklah dibuat kepada kadar dan panduan pihak berkuasa agama negeri yang berkaitan dengan keadaan si mati.

5. Bagaimana Jika Si Mati Bekerja Di Negeri Lain?

Situasi boleh menjadi lebih rumit jika si mati bekerja di satu negeri tetapi keluarga tinggal di negeri lain.

Contohnya, si mati mempunyai rumah keluarga di Selangor tetapi bekerja dan berada di Kelantan ketika masuk waktu wajib zakat fitrah.

Dalam kes seperti ini, faktor lokasi si mati ketika waktu wajib perlu diambil kira dan waris sebaiknya mendapatkan pengesahan daripada institusi zakat negeri yang berkaitan sebelum menentukan kadar.

6. Adakah Kadar Negeri Waris Yang Membayar?

Tidak semestinya.

Waris yang membuat pembayaran tidak boleh terus menganggap bahawa kadar negeri tempat dirinya berada sekarang secara automatik menjadi kadar untuk si mati.

Dalam panduan Jabatan Mufti Negeri Selangor mengenai pembayaran zakat fitrah, lokasi ketika masuk waktu wajib diberi perhatian dalam menentukan negeri dan kadar pembayaran.

Oleh itu, bagi kes si mati, waris perlu membezakan antara tempat waris membuat bayaran dengan keadaan dan lokasi si mati ketika kewajipan tersebut berlaku.

7. Bagaimana Jika Si Mati Berada Di Negeri Berbeza Ketika Ramadhan?

Seseorang boleh sahaja berpindah-randah antara beberapa negeri sepanjang bulan Ramadan.

Dalam keadaan seperti ini, bukan semata-mata negeri tempat dia tinggal pada awal Ramadan yang menentukan kadar.

Perhatian perlu diberikan kepada keadaan ketika masuk waktu wajib zakat fitrah.

8. Bagaimana Jika Si Mati Sudah Berpindah Negeri?

Jika si mati baru berpindah dari satu negeri ke negeri lain sebelum akhir Ramadan, waris perlu melihat lokasi dan keadaan sebenar pada waktu kewajipan zakat fitrah berlaku.

Jangan hanya menggunakan alamat lama dalam kad pengenalan atau alamat rumah keluarga sebagai penentu tunggal.

Jika keadaan tidak jelas, dapatkan panduan daripada institusi zakat negeri yang berkaitan.

9. Bagaimana Jika Si Mati Berada Di Luar Negara?

Keadaan menjadi lebih khusus jika si mati berada di luar Malaysia ketika masuk waktu wajib zakat fitrah.

Dalam keadaan sebegini, waris tidak wajar menggunakan kadar Malaysia secara automatik tanpa mendapatkan panduan.

Peraturan dan kaedah pembayaran boleh bergantung kepada keadaan individu serta pihak berkuasa agama yang menguruskan pembayaran tersebut.

10. Kadar Zakat Fitrah Juga Boleh Berubah Setiap Tahun

Selain berbeza mengikut negeri, kadar zakat fitrah juga boleh berubah dari satu tahun ke tahun yang lain.

Contohnya, Lembaga Zakat Selangor menetapkan bagi Ramadan 1447H/2026M kadar RM8, RM16 dan RM25 seorang mengikut jenis beras yang ditetapkan.

Ini menunjukkan bahawa waris tidak sepatutnya mengambil kadar lama daripada artikel, resit atau perkongsian media sosial tanpa menyemak tahun pembayaran.

11. Perlu Ikut Kadar Tahun Si Mati?

Ini merupakan perkara yang perlu diberi perhatian apabila bayaran dilakukan selepas kematian.

Jika kewajipan tersebut berkaitan dengan Ramadan pada tahun tertentu, jangan terus menggunakan kadar tahun semasa hanya kerana bayaran baru dibuat sekarang.

Penentuan bagi bayaran yang tertunggak atau melibatkan si mati boleh mempunyai prosedur khusus. Oleh itu, jika terdapat perbezaan antara tahun kewajipan dan tahun pembayaran, waris sebaiknya mendapatkan pengesahan daripada institusi zakat negeri.

12. Contoh Mudah: Si Mati Di Selangor

Contohnya:

• Si mati menetap di Selangor.
• Si mati berada di Selangor ketika masuk waktu wajib.
• Zakat fitrah belum diselesaikan.
• Waris mahu menguruskannya selepas kematian.

Dalam keadaan ini, waris perlu merujuk kadar zakat fitrah Selangor yang berkaitan dengan tahun kewajipan tersebut dan mendapatkan pengesahan sekiranya bayaran dibuat pada tahun yang berbeza.

13. Contoh Jika Si Mati Berada Di Negeri Lain

Contoh kedua:

• Si mati tinggal bersama keluarga di Selangor.
• Namun pada akhir Ramadan, si mati berada di Kelantan kerana bekerja.
• Kemudian si mati meninggal dunia selepas masuk waktu wajib.

Keadaan seperti ini tidak wajar diputuskan hanya berdasarkan alamat keluarga di Selangor.

Waris perlu mengambil kira lokasi si mati ketika kewajipan zakat fitrah berlaku dan merujuk pihak berkuasa agama bagi menentukan kadar yang sesuai.

14. Bagaimana Jika Waris Sudah Membayar Dengan Kadar Negeri Sendiri?

Jika waris telah membuat pembayaran menggunakan kadar negeri tempat dirinya berada, tetapi kemudian timbul persoalan tentang kadar yang sepatutnya digunakan untuk si mati, jangan terus membuat bayaran kedua tanpa mendapatkan pengesahan.

Simpan resit pembayaran dan semua maklumat berkaitan.

Kemudian rujuk institusi zakat yang berkaitan untuk mengetahui sama ada bayaran tersebut telah memenuhi kewajipan atau terdapat pelarasan yang perlu dibuat.

15. Jangan Gunakan Kadar Dari Artikel Lama

Artikel berkaitan kadar zakat fitrah boleh menjadi tidak relevan apabila kadar baharu ditetapkan untuk Ramadan berikutnya.

Begitu juga dengan hantaran media sosial atau gambar poster lama.

Sebelum membuat pembayaran bagi pihak si mati, semak kadar rasmi bagi negeri dan tahun yang berkaitan.

16. Jika Tidak Pasti Negeri Mana Yang Perlu Digunakan

Jika keadaan si mati melibatkan lebih daripada satu negeri, jangan membuat keputusan hanya berdasarkan anggaran.

Contohnya, si mati mungkin:

• beralamat di satu negeri;
• bekerja di negeri lain;
• berada di negeri ketiga ketika akhir Ramadan; atau
• mempunyai keluarga yang menetap di negeri berlainan.

Dalam keadaan sebegini, maklumat tersebut perlu disusun dan dikemukakan kepada institusi zakat yang berkaitan untuk mendapatkan panduan.

17. Apa Maklumat Yang Perlu Disediakan Kepada Institusi Zakat?

Supaya semakan lebih mudah, waris boleh menyediakan maklumat berikut:

• Nama dan maklumat asas si mati
• Negeri tempat tinggal si mati
• Negeri tempat si mati bekerja jika berbeza
• Lokasi si mati pada akhir Ramadan
• Tahun Ramadan yang berkaitan
• Status pembayaran zakat fitrah
• Resit atau rekod pembayaran jika ada

Maklumat yang lengkap membantu pihak berkuasa agama menilai keadaan dengan lebih tepat.

18. Semak Jumlah Dan Rujuk Kadar Rasmi

Selepas negeri dan tahun yang berkaitan dikenal pasti, waris boleh menyemak jumlah bayaran berdasarkan kadar rasmi yang ditetapkan.

Untuk pengiraan zakat lain, anda juga boleh menggunakan Kalkulator Zakat sebagai panduan awal.

19. Bacaan Seterusnya: Jika Si Mati Tidak Mampu Membayar

Selepas mengetahui persoalan tentang negeri dan kadar yang digunakan untuk zakat fitrah si mati, satu lagi persoalan yang sering timbul ialah keadaan apabila si mati tidak mempunyai kemampuan untuk membayar.

Baca artikel seterusnya:

Zakat Fitrah Si Mati Tidak Mampu Bayar: Adakah Masih Wajib?

Kesimpulan

Kadar zakat fitrah untuk si mati tidak boleh ditentukan hanya dengan melihat negeri tempat waris tinggal sekarang.

Perkara yang perlu diberi perhatian termasuk lokasi si mati ketika masuk waktu wajib, negeri yang mempunyai bidang kuasa berkaitan dan kadar rasmi bagi tahun tersebut.

Kadar zakat fitrah juga bukan jumlah yang kekal. Ia boleh berubah mengikut tahun dan negeri kerana penetapannya mengambil kira nilai makanan asasi serta keputusan pihak berkuasa agama negeri.

Jika keadaan si mati melibatkan beberapa negeri atau terdapat keraguan tentang kadar yang patut digunakan, langkah paling selamat ialah menyimpan maklumat berkaitan dan mendapatkan pengesahan daripada institusi zakat negeri sebelum membuat bayaran.

FAQ

1. Zakat fitrah si mati ikut kadar negeri tempat dia tinggal atau tempat waris tinggal?

Jangan terus gunakan kadar negeri waris. Faktor lokasi si mati ketika masuk waktu wajib perlu diberi perhatian, dan kes yang melibatkan beberapa negeri wajar disahkan dengan institusi zakat yang berkaitan.

2. Kalau si mati bekerja di negeri lain, kadar negeri mana digunakan?

Keadaan ini bergantung kepada lokasi si mati ketika masuk waktu wajib zakat fitrah. Jika terdapat kekeliruan antara negeri tempat tinggal dan negeri tempat bekerja, rujuk institusi zakat negeri untuk pengesahan.

3. Adakah kadar zakat fitrah sama setiap tahun?

Tidak. Kadar boleh berubah mengikut tahun dan negeri. Oleh itu, semak kadar rasmi bagi tahun dan negeri yang berkaitan.

4. Boleh guna kadar zakat fitrah tahun semasa untuk bayaran si mati?

Jangan terus menganggap begitu. Jika bayaran berkaitan kewajipan pada tahun terdahulu, semak dengan institusi zakat kerana penentuan kadar dan kaedah bayaran mungkin bergantung kepada keadaan serta tahun kewajipan.

5. Apa perlu buat jika tidak pasti kadar negeri yang betul?

Sediakan maklumat tentang lokasi si mati, tahun kewajipan dan keadaan pembayaran, kemudian rujuk institusi zakat negeri yang berkaitan untuk mendapatkan pengesahan.